Magnez

Zagadnienie niedoborów magnezu nabrało aktualności z chwilą przejścia z prymitywnej gospodarki pastwiskowej na bardzo intensywną, wymagająca stosowania dużych dawek -nawozów mineralnych, zwłaszcza azotowych i potasowych. W ostatnich latach kwestia zawartości magnezu w paszach i żywności nabiera coraz większego znaczenia ze względu na objawy chorób u zwierząt i ludzi na tle niedoboru tego składnika. Na razie nie notuje się w Polsce większej liczby przypadków i poważniejszych strat w produkcji zwierzęcej w związku z niedoborem magnezu w paszach. W miarę intensyfikacji gospodarki pastwiskowej, opartej na stosowaniu dużych dawek nawozów mineralnych, należy liczyć się z częstszym występowaniem chorób zwierząt. W analizach siana produkowanego w Polsce prawie połowa z 3055 prób. Gleby organiczne są przeważnie zasobne w magnez, a niedobory mogą występować w glebach o odczynie kwaśnym. Stosunkowo nieduża różnica w odczynie gleby może wyraźnie zmienić poziom przyswajalności tego składnika z gleby. W warunkach odczynu kwaśnego magnez odznacza się znaczną ruchliwością w glebie i straty przez wymywanie mogą być wysokie, szacowane na 10 do 100 kg Mg rocznie z l ha. Obserwacje wieloletnie wskazują na postępujący spadek zawartości magnezu w glebach użytków zielonych intensywnie nawożonych.

Dawki wapnia

Zalecane przez różnych autorów dawki wapnia wahają się w bardzo szerokich granicach. Przeważa obecnie pogląd o korzystniejszym nawożeniu częściej powtarzanym, w mniejszych dawkach, niż jednorazowym w odstępach wieloletnich. Na przykład większy efekt daje stosowanie 500 kg węglanu wapniowego co 3 lata niż 1000 kg co 6 lat. Wapnowanie melioracyjne polega na stosowaniu dużych dawek tlenku wapniowego, ustalanych na podstawie pH gleby i jej właściwości fizycznych. Jeśli istnieje obawa, że wapń wchodzący w skład nawozów azotowych lub fosforowych, jak np. w saletrzaku lub mączce fosforytowej nie pokryje potrzeb roślin, to stosuje się oddzielne nawożenie tym składnikiem. Wysokość dawek zależy od tego, czy jest to gleba lżejsza czy ciężka glina. Wystarczające mogą być dawki 500—800 kg węglanu wapnia na l ha co 3 lata. W strefie większych opadów, a także przy stosowaniu gnojowicy, przeciętne dawki powinny być na ogół wyższe. Jednak wapnowanie użytków zielonych położonych w górach, ze względu na znaczny koszt transportu dużych mas nawozu, na ogół nie wchodzi, w rachubę. Roślinność łąk i pastwisk górskich musi się zadowolić tą ilością wapnia, jaka wprowadzona zostaje do gleby z innymi nawozami podstawowymi.

Wapń w formie tlenku

Z uwagi na możliwość uszkodzenia darni nie należy stosować wapnia w formie tlenku. Z reguły bezpieczniejsza jest forma mniej czynna, a więc węglan wapniowy. Forma ta jest tym bardziej interesująca, że towarzyszą jej nieraz w większej ilości sole magnezowe oraz niektóre mikroelementy. Wapniak mielony, wapno magnezowe, wapno hutnicze i różne formy z odpadów przemysłowych mogą być z powodzeniem wykorzystywane do nawożenia użytków zielonych. Siarczan wapniowy zasługuje także na uwagę przez obecność w nim siarki, która, jak się okazuje, jest niezbędna do dobrego plonowania runi. Stwierdzono, że pod wpływem .siarczanu wapniowego wzrasta plon roślin, zwiększa się bowiem pobieranie azotu z gleby przez rośliny. Siarczan wapniowy, w przeciwieństwie-do innych form, nie ma wpływu na odczyn gleby, przyczynia się jednak do wzrostu ilości przyswajalnego wapnia w glebie i prawdopodobnie nie oddziałuje ujemnie na przyswajalność fosforanów glebowych. Zasoby wapnia w glebie mogą być także uzupełniane, wprawdzie nie zawsze w wystarczającym stopniu, przez nawadnianie powierzchniowe. Natomiast ilości wapnia wprowadzone do gleby przy użyciu wód ściekowych mogą przekraczać nawet 300 kg CaO na l ha.

Dawkowanie wapnia

Zawartość wapnia w sianie produkowanym w naszym kraju nie jest tak alarmująco niska, jak innych składników pokarmowych. Biorąc pod uwagę, że większość naszych gleb łąkowych wykazuje znaczną zawartość wapnia, a także uznając dodatni wpływ nawozów mineralnych azotowych i fosforowych na zawartość tego składnika w roślinach wydaje się słuszne ograniczanie bardzo często stosowanego w praktyce nawożenia łąk i pastwisk dużymi dawkami wapnia. Z różnego rodzaju użytków zielonych uzyskuje się wysokie plony w warunkach słabo kwaśnego do obojętnego odczynu gleby. Jako ogólnie obowiązującą zasadę przyjęto, że należy wapnować przede wszystkim, takie użytki zielone, które położone są na glebach o pH niższym niż 5,5, Jeśli w granicach pH od 5,6 do 6,5 wapnowanie może być tolerowane, to powyżej pH = 6,5 jest zbyteczne. W tych warunkach mogą wystarczać ilości wapnia, wprowadzane do gleby przez nawozy mineralne azotowe i fosforowe. Największych efektów można się spodziewać po wapnowaniu gleb kwaśnych, powstałych z torfów przejściowych lub wysokich. Na glebach o odczynie obojętnym lub zasadowym po wapnowaniu nie tylko nie uzysku je się zwyżki plonów, ale nawet następuje pogorszenie właściwości fizycznych i chemicznych gleb, zwłaszcza torfów niskich, a skład florystyczny runi ulega niekorzystnym zmianom, co wykazano na przykładzie wykształcania się łąk trzęślicowych.

Zawartość wapnia

Zawartość wapnia na ogół maleje w miarę dojrzewania roślin, chociaż znane są także wyniki badań wykazujące wprost przeciwne zachowanie się tego składnika w roślinach, przechodzących w dalsze fazy rozwojowe. Sprzeczności wynikające z prac publikowanych na ten temat mogą polegać na przeprowadzeniu badań przy różnej pogodzie, a wiadomo, jak znaczny wpływ na zawartość tego składnika w roślinach może mieć jej przebieg. Mniejsze jego stężenie stwierdzono w okresie nadmiernie wilgotnym. Prawdopodobnie niskie temperatury powietrza sprzyjają zwiększonej sorpcji wapnia przez rośliny. Reakcja roślin jest bardzo szybka, a tym samym wapń jest w krótkim czasie pobierany przez rośliny. Możliwe, że szereg innych czynników decyduje o zmniejszonej zawartości wapnia u roślin przechodzących w dalsze fazy rozwojowe. Wskazywałyby na to wyniki badań Denudta. Jak się okazuje, poszczególne gatunki traw mogą zachowywać się odmiennie pod względem tempa pobierania wapnia. Podobne wynikł badań z gatunkami motylkowatych w Austrialii uzyskał Loneragan; potwierdzają one różną szybkość i zdolność pobierania wapnia jako cechę gatunkową roślin.

lakarstwo flora lakarstwo korzystny molibden wapnowanie a molibden zelazo pobieranie zelaza nawozenie organiczne k 2 flora lakarstwo k 2 wzrost nawozenia organicznego wykorzystanie nawozow organicznych nawozenie gnojowica stosowanie gnojowicy fermentacja gnojowicy k 3 flora lakarstwo k 3 silne gnojowicenie normy nawozenia gnojowica nawozenie gnojowka dawkowanie gnojowki nawozenie kompostem k 4 flora lakarstwo k 4 szczawian wapnia wapn w zyciu roslin za duzo wapnia rola wapnia wapn a srodowisko glebowe k 5 flora lakarstwo k 5 wapn miedz sod w roslinach sod dawki potasu k 6 flora lakarstwo k 6 potas w roslinach potas duze ilosci potasu potas a srodowisko glebowe nawozy fosforowe k 7 flora lakarstwo k 7 korelacja siarki wystepowanie siarki pobieranie siarki krzem w roslinach znaczaca rola krzemu k 8 flora lakarstwo k 8 sladowy glin zawartosc boru cynk i hormony zawartosc bialka zawartosc magnezu k 9 flora lakarstwo k 9 magnez dawki wapnia wapn w formie tlenku dawkowanie wapnia zawartosc wapnia k 10 flora lakarstwo k 10 dodatki stymulujace lub hamujace sporzadzanie kiszonek przemiany w procesie kiszenia wykorzystanie plonu srodki konserwujace k 11 flora lakarstwo k 11 brykietowanie pierwsza faza dosuszania suszarnia dosuszanie za pomoca powietrza dosuszanie na pokosach k 12 flora lakarstwo k 12 obnizanie zawartosci wody przedwiednieta zielonka wstepne odwadnianie zielonek sucha masa uzytkowanie kosne k 13 flora lakarstwo k 13 kleszczowate kwaterowy system wypasu droga bydla na lakach pobieranie zielonki konsumpcja zielonki k 14 flora lakarstwo k 14 wahania w pobieraniu paszy pobieranie runi instynkt stadny duze stada bydla organizacja zywienia na lace k 15 flora lakarstwo k 15 wspolzaleznosci mieszanki z odmian okres spoczynku bialko na lakach laki k 16 flora lakarstwo k 16 przeklasowanie grup zarzadzanie grupami podzial stada na grupy przeliczenie kwater ilosc kwater k 17 flora lakarstwo k 17 wysoka obsada organizacja wypasow wypas lancuchowy wypas pasowy system dawkowania k 18 flora lakarstwo k 18 wypas dawkowany przenosne ogrodzenia zbyt wczesny wypas problem uzytkowania racjonalna gospodarka na lace k 19 flora lakarstwo k 19 stopien zakazenia nicienie czynniki destruktywne choroby zwierzat stosowanie ogrodzen elektrycznych k 20 flora lakarstwo k 20 pastwiska dla swin usuwanie odchodow wypas koni rozwiazania techniczne z zimy na laki k 21 flora lakarstwo k 21 byczki 6 miesieczne wrazliwosc na smak pastwiska dla cielat i bydla pastwiska specjalne nowoczesna gospodarka na lakach k 22 flora lakarstwo k 22 repelenty zapobieganie inwazjom pasozytow larwy gzow gzowate wpleszczyca owiec k 23 flora lakarstwo k 23 mustykowate intensywnosc jajeczkowania motylica watrobowa glista konska nicienie i choroby przewodu pokarmowego k 24 flora lakarstwo k 24 nicienie wywolujace telazjoze oczu larwy nicienie plucne przezuwaczy wilgotnosc gleby podzial laki