Szczawian wapnia

Szczawian wapnia odkładany jest w większym stopniu w starszych częściach roślin i należy do grupy związków wapnia fizjologicznie nieaktywnego. Sądzono dotąd, że wapń szczawianu nie jest wchłaniany w procesie trawienia paszy, a tym samym jest niedostępny dla organizmu zwierzęcego. Nowe wyniki badań wykazują jednak możliwość resorpcji wapnia z tego związku, przynajmniej w przewodzie pokarmowym przeżuwaczy, gdzie dochodzi do rozkładu szczawianu wapnia za pośrednictwem mikroflory. Nadmiar wapnia wywołuje w roślinach przyspieszony proces starzenia się, zaznaczający się m. in. w zmniejszonej zawartości chlorofilu. Na glebach zasobnych w wapń rośliny mogą pobierać go za dużo, co stwarza konkurencję dla magnezu, który wtedy przyswajany jest w ilości niedostatecznej, a zjawisko to staje się przyczyną tzw. chlorozy wapniowej. Objawy chlorozy na tym tle mogą występować wśród roślinności wapniolubnej, np. w okresie ich gwałtownego przyrostu na wiosnę. Dla normalnego wzrostu i rozwoju roślin konieczne są pewne, dość ściśle określone ilości wapnia. Uważa się, że np. koniczyna zawierająca 1,4% Ca w s. m. ma stężenie wystarczające. Niedobory wapnia uzewnętrzniają się w czerwonym zabarwieniu liści w częściach między żeberkami, jak i w nagłym opadaniu liści. Dla lucerny podaje się ilość 0,28— 0,32% Ca w s. m. jako graniczną, poniżej której występują objawy chorobowe i zamieranie roślin.

Wapń w życiu roślin

W roślinach wapń występuje w wielu formach, np. jako węglan, siarczan, fosforan, oraz w postaci soli różnych kwasów organicznych, m. in. kwasu szczawiowego, pektynowego. Obecność szczawianu wapnia w roślinach skarmianych zwierzętami wzbudza największe zainteresowanie ze względu na uznaną szkodliwość tego związku dla organizmów zwierzęcych. Prawdopodobnie wapń w roślinach nie zobojętnia kwasu szczawiowego, a raczej kwas ten wiąże nadmierne ilości jonów wapnia, które mogłyby szkodzić roślinie. Stosunek ilościowy połączeń wapnia jest specyficzny dla różnych roślin i ich poszczególnych części. W młodych tkankach roślin przeważa wapń aktywny, którego połączenia są rozpuszczalne w wodzie, a w miarę rozwoju roślin we wszystkich organach wzrasta zawartość wapnia fizjologicznie nieaktywnego, rozpuszczalnego w 2n kwasie solnym. Nie mamy jeszcze większej liczby badań na temat rozpuszczalności frakcji wapnia w roślinach. Badania tego rodzaju przeprowadzone nad 12 odmianami życicy wielokwiatowej wskazują na możliwość lepszej charakterystyki wartości pokarmowej roślin, przez określanie rozpuszczalności form wapnia, różnej nie tylko u gatunków, ale także u odmian.

Za dużo wapnia

Nadmierne ilości wapnia w glebie powodują unieruchomienie związków manganu, magnezu, żelaza, fosforu i boru, natomiast sprzyjają pobieraniu chlorków, bromków i azotanów. Wapnowanie torfów zasobnych w wapń może pogorszyć skład florystyczny runi, ni. in. przez unieruchomienie zasobów fosforu w glebie : wywołanie pozornego głodu fosforowego. Wypadają z runi gatunki o małej zdolności przyswajania fosforu z połączeń trudno rozpuszczalnych, a pojawiają się gatunki o dużej zdolności, np. trzęślica modra, charakteryzująca się możliwością współżycia z grzybami, pośredniczącymi w pobieraniu tego składnika. Zasoby wapnia w glebie nie są obojętne również dla procesów kiełkowania nasion i utrzymywania się przy życiu siewek traw. U kupkówki -twierdzono wzrost zdolności kiełkowania i utrzymywania się przy życiu jej siewek pod wpływem wapnowania, w przeciwieństwie do nawożenia fosforem i azotem.

Rola wapnia

Obecność wapnia w glebie sprzyja procesom rozkładu substancji organicznej, toteż wapnowanie może zwiększyć ilość wydalanego CO2, a także ilość azotanów w glebie. Istnieje bezpośredni związek zawartości wapnia w glebie z zawartością substancji organicznej zmumifikowanej i nie zmumifikowanej oraz z zawartością azotu w glebie. Procesy rozkładu substancji organicznej, jeśli zachodzą zbyt intensywnie, mogą pogorszyć wsiąkanie wody w glebach torfowych. Ma to miejsce np. na glebach wytwarzanych z torfów niskich, jeśli są wapnowane w zbyt dużych dawkach. W razie ich słabego uwilgotnienia następuje rozpylenie wskutek wzmożonego procesu rozkładu substancji organicznej. Z naturalnej struktury włóknistej masa torfowa może przejść w niepożądaną strukturę pyłową. Wapń odgrywa znaczną rolę w kształtowaniu się zbiorowisk drobnoustrojów glebowych. Pod jego wpływem może się zwiększyć ilość bakterii i promieniowców, a zmniejszyć ilość grzybów saprofitycznych. Ożywiając procesy życiowe w glebie, wapń działa także dodatnio na liczebność mikrofauny glebowej. Zauważono m. in. wpływ wapnia na liczbę i masę dżdżownic, roztoczy i nicieni.

Wapń a środowisko glebowe

W Polsce gleby łąkowe odznaczają się przeważnie odczynem obojętnym lub słabo kwaśnym, a nieraz nawet zasadowym. Jak wiadomo, dla uprawianych gatunków traw i motylkowatych optymalna wartość pH = = 5,5—6,5. Z kwaśnym odczynem gleby spotkać się można częściej przy uprawie roślin pastewnych w polu, a z reguły na glebach wytwarzanych z torfów przejściowych lub wysokich. Torfy te nie odgrywają w naszym kraju większej roli jako tereny, na których zakłada się użytki zielone, zajmują bowiem niewielkie powierzchnie w porównaniu do torfów niskich. Z tego wynika, że większość naszych gleb łąkowych nie wymaga wapnowania melioracyjnego. W glebach mineralnych zawartość wapnia wynosi około 0,1% CaO, natomiast na torfach węglanowych może dochodzić do kilku, a nawet kilkunastu procent, a bardzo często spotyka się płytko zalegające pokłady tzw. wapna łąkowego. Wapń dany w nawozie na zadarnioną glebę odznacza się małą ruchliwością, przenika przez darń bardzo powoli i dopiero po kilku latach dochodzi do głębokości 10 cm w profilu gleby. Dlatego skuteczność wapnowania występuje w takich warunkach dopiero pc upływie dłuższego czasu. W pewnych badaniach trzeba było nawet 27 łat, aby po wapnowaniu udało się stwierdzić niewielką zmianę odczynu gleby na głębokości 75 cm.

lakarstwo flora lakarstwo korzystny molibden wapnowanie a molibden zelazo pobieranie zelaza nawozenie organiczne k 2 flora lakarstwo k 2 wzrost nawozenia organicznego wykorzystanie nawozow organicznych nawozenie gnojowica stosowanie gnojowicy fermentacja gnojowicy k 3 flora lakarstwo k 3 silne gnojowicenie normy nawozenia gnojowica nawozenie gnojowka dawkowanie gnojowki nawozenie kompostem k 4 flora lakarstwo k 4 szczawian wapnia wapn w zyciu roslin za duzo wapnia rola wapnia wapn a srodowisko glebowe k 5 flora lakarstwo k 5 wapn miedz sod w roslinach sod dawki potasu k 6 flora lakarstwo k 6 potas w roslinach potas duze ilosci potasu potas a srodowisko glebowe nawozy fosforowe k 7 flora lakarstwo k 7 korelacja siarki wystepowanie siarki pobieranie siarki krzem w roslinach znaczaca rola krzemu k 8 flora lakarstwo k 8 sladowy glin zawartosc boru cynk i hormony zawartosc bialka zawartosc magnezu k 9 flora lakarstwo k 9 magnez dawki wapnia wapn w formie tlenku dawkowanie wapnia zawartosc wapnia k 10 flora lakarstwo k 10 dodatki stymulujace lub hamujace sporzadzanie kiszonek przemiany w procesie kiszenia wykorzystanie plonu srodki konserwujace k 11 flora lakarstwo k 11 brykietowanie pierwsza faza dosuszania suszarnia dosuszanie za pomoca powietrza dosuszanie na pokosach k 12 flora lakarstwo k 12 obnizanie zawartosci wody przedwiednieta zielonka wstepne odwadnianie zielonek sucha masa uzytkowanie kosne k 13 flora lakarstwo k 13 kleszczowate kwaterowy system wypasu droga bydla na lakach pobieranie zielonki konsumpcja zielonki k 14 flora lakarstwo k 14 wahania w pobieraniu paszy pobieranie runi instynkt stadny duze stada bydla organizacja zywienia na lace k 15 flora lakarstwo k 15 wspolzaleznosci mieszanki z odmian okres spoczynku bialko na lakach laki k 16 flora lakarstwo k 16 przeklasowanie grup zarzadzanie grupami podzial stada na grupy przeliczenie kwater ilosc kwater k 17 flora lakarstwo k 17 wysoka obsada organizacja wypasow wypas lancuchowy wypas pasowy system dawkowania k 18 flora lakarstwo k 18 wypas dawkowany przenosne ogrodzenia zbyt wczesny wypas problem uzytkowania racjonalna gospodarka na lace k 19 flora lakarstwo k 19 stopien zakazenia nicienie czynniki destruktywne choroby zwierzat stosowanie ogrodzen elektrycznych k 20 flora lakarstwo k 20 pastwiska dla swin usuwanie odchodow wypas koni rozwiazania techniczne z zimy na laki k 21 flora lakarstwo k 21 byczki 6 miesieczne wrazliwosc na smak pastwiska dla cielat i bydla pastwiska specjalne nowoczesna gospodarka na lakach k 22 flora lakarstwo k 22 repelenty zapobieganie inwazjom pasozytow larwy gzow gzowate wpleszczyca owiec k 23 flora lakarstwo k 23 mustykowate intensywnosc jajeczkowania motylica watrobowa glista konska nicienie i choroby przewodu pokarmowego k 24 flora lakarstwo k 24 nicienie wywolujace telazjoze oczu larwy nicienie plucne przezuwaczy wilgotnosc gleby podzial laki