Nicienie wywołujące telazjozę oczu

Nicienie wywołujące telazjozę oczu bydła w Polsce należą do rodzaju Thelazia, z gatunku T. rhodesi i T. gulosa. Pierwszy z wymienionych gatunków występuje częściej przede wszystkim pod spojówką i trzecią powieką, natomiast drugi gatunek umiejscawia się w przewodach gruczołów łzowych, jak również w worku spojówkowym. Żywicielem ostatecznym tego pasożyta jest bydło i żubr, natomiast żywicielem pośrednim są niektóre gatunki much. W związku z cyklem życiowym pasożyta, bydło zaraża się wczesnym latem, nasilenie jednak objawów chorobowych występuje głównie w lipcu i sierpniu. Na Żuławach nasilenie inwazji Thelazia sp. u bydła stwierdzano przeważnie od czerwca do września. Działanie mechaniczne, jak również wydzielanie toksyny przez pasożyta powoduje silne podrażnienie spojówki i rogówki oka oraz obfite łzawienie. Bardzo często dochodzi do wtórnego zakażenia bakteryjno-wirusowego. U bydła zarażonego telazjozą, przy daleko posuniętych zmianach w gałce ocznej, dochodzi bardzo często do jednostronnej lub dwustronnej przejściowej, a. nawet nieodwracalnej ślepoty. W zimie schorzenie przygasa. Rozprzestrzenienie się inwazji pasożyta następuje poprzez żywiciela pośredniego. Przebieg telazjozy u bydła młodego jest zawsze cięższy niż u bydła dorosłego.

Larwy

Wiosną wzrasta liczba larw Dictyocaulus viviparus w kale bydła zarażonego w poprzednim okresie pastwiskowym. Szczyt wiosennego wydalania larw ma miejsce w kwietniu-maju i zbiega się w czasie z wypędzaniem cieląt na pastwiska. W miarę upływu czasu następuje zmniejszenie się liczby larw w kale. W środku lata tylko nieliczne zwierzęta wydalają larwy, a w sierpniu i wrześniu już niemal wszystkie zaprzestają ich wydalania. W pierwszym roku życia zwierząt liczba chorych w stadzie narasta od chwili zetknięcia się z pastwiskiem i osiąga szczyt w jesieni. Natomiast w następnym sezonie pastwiskowym jest odwrotnie, liczba chorych zwierząt stopniowo maleje od wiosny, a jesienią praktycznie zwierzęta są już wolne od robaków płucnych. Jak z tego wynika, diktiokauloza bydła ma dwuletni przebieg i po przechorowaniu następuje samorzutne oswobodzenie się zwierząt od pasożytów oraz nabycie odporności na reinwazję. W tych rejonach kraju, gdzie diktiokauloza występuje stacjonarnie stosuje się dwukrotne szczepienia ochronne cieląt, natomiast chore zwierzęta się leczy. W Polsce u owiec występuje 5 gatunków nicieni płucnych, z tego l – gatunek należy do rodzaju Dictyocaulus, jest to D. jilaria, oraz 4 gatunki należą do rodziny Protostrongylidae. Są to Miiellerius capillaris i Protostrongylus kochi, występujące na terenie całego kraju oraz Cystocaulus ocreatus i Neostrongylus linearis, stwierdzone w górskich rejonach województw południowych.

Nicienie płucne przeżuwaczy

Nicienie płucne, podobnie jak nicienie żołądkowo-jelitowe, występują u wszystkich przeżuwaczy, w tym również u dziko żyjących saren, jeleni, danieli, łosi i żubrów, które przyczyniają się do rozpowszechnienia pasożytów wśród zwierząt domowych. W Polce u bydła stwierdzono tylko jeden gatunek nicienia płucnego, którym jest Dictyocaulus viviparus, wywołujący diktiokaulozę. Choroba ta występuje na terenie całego kraju, ale największą ekstensywność inwazji stwierdza się na terenie województw północnych, a najmniejszą — na terenie województw południowo-zachodnich (Wertejuk 1965). Pierwsze masowe zachorowania i związane z tym duże straty gospodarcze stwierdzono u nas dopiero po II wojnie światowej na Żuławach. Bydło zaraża się nicieniami Dictyocaulus viviparus na pastwiskach, okólnikach i w wodopojach. Do zarażenia bydła w oborach dochodzi rzadziej, ponieważ mocz wpływa zabójczo na larwy pasożytów. Badania wykonane przez Swietlikowskiego  wykazały, że inwazyjne larwy Dictyocaulus viviparus praktycznie nie migrują i mogą przezimować na pastwiskach.

Wilgotność gleby

Wilgotność gleby w okresie wiosenno-letnim jest niezbędna dla rozwoju pasożyta i żywicieli pośrednich. Ilość opadów przy odpowiednio wysokich temperaturach warunkuje epizootię fasciolozy, toteż przy prognozowaniu stopnia nasilenia inwazji motylicy wątrobowej w danym roku powinno się brać pod uwagę ilość opadów w sezonie pastwiskowym. Jak wynika z przedstawionych danych, w naszym klimacie pastwiska są źródłem inwazji w ciągu całego sezonu pastwiskowego, jednak masowe zarażanie zwierząt następuje przede wszystkim od drugiej połowy lata do późnej jesieni. Obserwacje terenowe nad przeżywalnością i inwazyjnością metacer-karii w środowisku wodnym wykazały, że incystowane na powierzchni wody metacerkarie w bardzo dużym odsetku zachowują. żywotność i inwazyjność przez 5 miesięcy. Toteż dostępne dla zwierząt zbiorniki wodne, zaniedbane rowy melioracyjne, wolno płynące strumyki mogą stanowić źródło inwazji motylicy. Istotne znaczenie w zarażaniu zwierząt może mieć także siano, pochodzące z terenów nawiedzanych przez motylicę, szczególnie z łąk spasanych przez zwierzęta zamotyliczone.

Podział łąki

Podział łąk na kwatery wiąże się z koniecznością ich grodzenia. Dawniej grodzono wyłącznie płotami stałymi, obecnie zaleca się stosowanie ich tylko na drogach dopędowych i na zewnętrznych granicach pastwiska. Do wewnętrznego podziału na poszczególne kwatery, jak również do dzielenia kwater na porcje przy wypasie dawkowanym, coraz częściej używa się przenośnych ogrodzeń elektrycznych. Takie rozwiązanie jest tańsze, a ponadto stwarza lepsze warunki do mechanizowania nawożenia i prac pielęgnacyjnych. Wybór materiałów na ogrodzenia trwałe zależy od lokalnych warunków i możliwości gospodarstwa. Mogą to być płoty z żerdzi lub drutu zawieszonego na słupkach drewnianych, betonowych lub metalowych, rozstawionych mniej więcej co 6 m. Dla bydła dorosłego wystarczają zwykle 3 rzędy drutu, założone na wysokości od ziemi: 30—35, 70—75, 105—110 cm. Dla młodzieży trzeba stosować 4 rzędy drutu. Drut może być gładki lub kolczasty. Obawy przed kaleczeniem się zwierząt drutem kolczastym, jak-stwierdzono w praktyce, są niesłuszne. Skaleczenia zdarzają się jedynie na wąskich przejściach i drogach, a więc w takich miejscach nie należy go stosować. Drut kolczasty jest znacznie trwalszy niż gładki i w mniejszym stopniu rozciąga się, toteż zbędne jest na nim montowanie napinaczy.

lakarstwo flora lakarstwo korzystny molibden wapnowanie a molibden zelazo pobieranie zelaza nawozenie organiczne k 2 flora lakarstwo k 2 wzrost nawozenia organicznego wykorzystanie nawozow organicznych nawozenie gnojowica stosowanie gnojowicy fermentacja gnojowicy k 3 flora lakarstwo k 3 silne gnojowicenie normy nawozenia gnojowica nawozenie gnojowka dawkowanie gnojowki nawozenie kompostem k 4 flora lakarstwo k 4 szczawian wapnia wapn w zyciu roslin za duzo wapnia rola wapnia wapn a srodowisko glebowe k 5 flora lakarstwo k 5 wapn miedz sod w roslinach sod dawki potasu k 6 flora lakarstwo k 6 potas w roslinach potas duze ilosci potasu potas a srodowisko glebowe nawozy fosforowe k 7 flora lakarstwo k 7 korelacja siarki wystepowanie siarki pobieranie siarki krzem w roslinach znaczaca rola krzemu k 8 flora lakarstwo k 8 sladowy glin zawartosc boru cynk i hormony zawartosc bialka zawartosc magnezu k 9 flora lakarstwo k 9 magnez dawki wapnia wapn w formie tlenku dawkowanie wapnia zawartosc wapnia k 10 flora lakarstwo k 10 dodatki stymulujace lub hamujace sporzadzanie kiszonek przemiany w procesie kiszenia wykorzystanie plonu srodki konserwujace k 11 flora lakarstwo k 11 brykietowanie pierwsza faza dosuszania suszarnia dosuszanie za pomoca powietrza dosuszanie na pokosach k 12 flora lakarstwo k 12 obnizanie zawartosci wody przedwiednieta zielonka wstepne odwadnianie zielonek sucha masa uzytkowanie kosne k 13 flora lakarstwo k 13 kleszczowate kwaterowy system wypasu droga bydla na lakach pobieranie zielonki konsumpcja zielonki k 14 flora lakarstwo k 14 wahania w pobieraniu paszy pobieranie runi instynkt stadny duze stada bydla organizacja zywienia na lace k 15 flora lakarstwo k 15 wspolzaleznosci mieszanki z odmian okres spoczynku bialko na lakach laki k 16 flora lakarstwo k 16 przeklasowanie grup zarzadzanie grupami podzial stada na grupy przeliczenie kwater ilosc kwater k 17 flora lakarstwo k 17 wysoka obsada organizacja wypasow wypas lancuchowy wypas pasowy system dawkowania k 18 flora lakarstwo k 18 wypas dawkowany przenosne ogrodzenia zbyt wczesny wypas problem uzytkowania racjonalna gospodarka na lace k 19 flora lakarstwo k 19 stopien zakazenia nicienie czynniki destruktywne choroby zwierzat stosowanie ogrodzen elektrycznych k 20 flora lakarstwo k 20 pastwiska dla swin usuwanie odchodow wypas koni rozwiazania techniczne z zimy na laki k 21 flora lakarstwo k 21 byczki 6 miesieczne wrazliwosc na smak pastwiska dla cielat i bydla pastwiska specjalne nowoczesna gospodarka na lakach k 22 flora lakarstwo k 22 repelenty zapobieganie inwazjom pasozytow larwy gzow gzowate wpleszczyca owiec k 23 flora lakarstwo k 23 mustykowate intensywnosc jajeczkowania motylica watrobowa glista konska nicienie i choroby przewodu pokarmowego k 24 flora lakarstwo k 24 nicienie wywolujace telazjoze oczu larwy nicienie plucne przezuwaczy wilgotnosc gleby podzial laki