Stopień zakażenia

Bardzo istotnym elementem w epizootiologii nematodoz żołądkowo-jelitowych przeżuwaczy jest określenie stopnia zakażenia pastwisk poszczególnymi gatunkami larw inwazyjnych. Wertejuk badał przeżywanie larw inwazyjnych na pastwisku, przy uwzględnieniu możliwości ich przezimowania. W wyniku tych doświadczeń stwierdzono, że larwy inwazyjne Ostertagia, Haemonchus, Trichostrongylus, Cooperia i Chabertia są rdolne przetrwać okres zimy na pastwiskach w naszym klimacie, natomiast larwy Strongyloides papillosus giną. Spośród wymienionych larw do najbardziej wytrzymałych na niekorzystne warunki środowiskowe należy zaliczyć larwy Ostertagia, które zachowały żywotność na pólkach doświadczalnych przez 12 miesięcy. Larwy Haemonchus contortus przetrwały przez 9—10 miesięcy, larwy Trichostrongylus, Oesophagostomum, Chabertia i Cooperia — przez 9 miesięcy. Spośród nicieni żołądkowo-jelitowych najmniej wytrzymałe na działanie niekorzystnych warunków środowiska zewnętrznego są larwy Strongyloides papillosus, które przeżywają w optymalnych warunkach około l miesiąca. Większość larw nicieni żołądkowo-jelitowych wykazuje również dużą wytrzymałość na wysychanie, na działanie bezpośrednich promieni słonecznych i wysokiej temperatury w warunkach terenowych. Jak z tego wynika, warunki środowiskowe na pastwiskach nie stanowią dla larw nicieni żołądkowo-jelitowych większego zagrożenia, w przeciwieństwie do obór i owczarń, w których mocz wpływa niszcząco na jaja i larwy.

Nicienie

W wyniku wieloletnich badań nad nicieniami żołądkowo-jelitowymi przeżuwaczy ustalono, że w Polsce u bydła występuje 28 gatunków tych nicieni, natomiast u owiec 25 i u kóz 18. Spośród wymienionej liczby gatunków ze względu na ekstensywność i intensywność inwazji i ich patogeniczność — należy u bydła wymienić przede wszystkim inwazje Ostertagia ostertagi i Haemonchus contortus, natomiast u owiec i kóz Haemonchus contortus, Ostertagia circumcincta i Strongyloides papillosus. Przebieg nematodoz żołądkowe-jelitowych u przeżuwaczy jest na ogół subkliniczny. Nicienie żołądkowo-jelitowe są bardzo płodne, np. jedna owca zarażona Haemonchus contortus wydala dziennie 15—30 min jaj tego pasożyta. W odpowiednich warunkach środowiska zewnętrznego rozwijają się w jajach larwy, którą po opuszczeniu otoczki jajowej i po dwukrotnym linieniu osiągają stadium inwazyjne. Duża płodność nicieni żołądkowo-jelitowych, prosty ich rozwój oraz znaczna wytrzymałość na działanie warunków środowiska zewnętrznego sprzyjają koncentracji larw- inwazyjnych na pastwiskach użytkowanych przez przeżuwacze. W związku z tym na ogół w całym kraju stwierdza się dużą ekstensywność inwazji nicieni żołądkowo-jelitowych u przeżuwaczy, sięgającą do 97,8% u cieląt i 100% u owiec.

Czynniki destruktywne

Druga grupa — to czynniki i mechanizmy destruktywne. W tej grupie z kolei przeważają czynniki sztuczne, wynikające z ingerencji człowieka w środowisku. Określone działanie człowieka może albo eliminować pewne gatunki pasożytów z danego środowiska, albo ograniczyć ich liczebność, albo wreszcie zawlekać do danego środowiska nowe, przedtem nie spotykane gatunki. Każda z wymienionych ewentualności jest poprzedzona szeregiem zmian zaistniałych w samych pasożytach oraz w ich żywicielach i środowisku zewnętrznym. Każda z nich pociąga też za sobą szereg konsekwencji ekologicznych, fizjologicznych, a być może i genetycznych. Na przykład eliminacja choćby jednego gatunku pasożyta powoduje dezorganizację dotychczasowej struktury ilościowej i jakościowej danej parazytocenozy. Może to wywołać gwałtowne namnożenie się któregoś z pozostałych gatunków, aż do liczebności przekraczającej próg inwazji subklinicznej. Może też na uwolnione miejsce wtargnąć nowy gatunek pasożyta, silnie patogeniczny. W Polsce np. obserwowano znaczny wzrost ekstensywności, czyli rozprzestrzenienia się i intensywności, czyli nasilenia się inwazji Paramphistomum sp. w rejonie, gdzie została zlikwidowana motylica wątrobowa u bydła i owiec.

Choroby zwierząt

Choroby pasożytnicze zwierząt gospodarskich związane ze specyficznym środowiskiem, jakim jest pastwisko, są przedmiotem badań m. in. parazytologii środowiskowej (parazytosynekologii), którą można zdefiniować jako naukę o strukturze ekologicznych układów „żywiciel-pasożyt”. Pasożyty skupione w obrębie np. pastwiska podlegają procesom komasacji, dyferencjacji i integracji. Dzięki tym procesom ugrupowania pasożytów tworzą w każdym z zasięgów terytorialnych nie przypadkowe zbiory osobników, lecz zorganizowane jednostki ekologiczne, najczęściej wielogatunkowe parazytocenozy. Cechują je określone stosunki jakościowe, ilościowe i przestrzenne. Ponadto w obrębie parazytocenoz zachodzą współzależności międzyosobnicze, międzygatunkowe i środowiskowe, które z kolei określają funkcję danej parazytocenozy. Spośród czynników i mechanizmów działających na parazytocenozy i na ekologiczne układy ,,żywiciel-pasożyt”, można rozróżnić dwie grupy: pierwsza grupa — to czynniki i mechanizmy konstruktywne. Należą tu czynniki decydujące o składzie gatunkowym parazytocenoz oraz mechanizmy wpływające na ich strukturę ilościową i utrzymujące je w dynamicznej równowadze. W grupie tej przeważają naturalne czynniki i mechanizmy funkcjonujące w przyrodzie (fenologia, dynamika rozrodu, stosunki międzygatunkowe).

Stosowanie ogrodzeń elektrycznych

Stosując ogrodzenia elektryczne należy pamiętać o możliwości szkodliwego ich wpływu w razie zetknięcia się z przewodem elektrycznym lochy. o daleko zaawansowanej ciąży. Świnie z powodu mało sprawnej termoregulacji organizmu wrażliwe są na wysokie i niskie temperatury powietrza. Jeśli zwierzęta przebywają cały dzień na pastwisku, konieczny jest daszek zacieniający. Wypasy przeprowadza się z reguły tylko w godzinach rannych lub wieczornych, gdyż trzoda chlewna nie znosi upału. Wypas przeprowadzony w godzinach południowych w. lecie może nawet spowodować ucieczkę zwierząt z pastwiska. Wystarcza pasienie 4—5 godzin dziennie, np. 2—3 godziny przed południem i podobnie po południu. Na jednej kwaterze zwierzęta nie mogą zostawać dłużej niż 2—4 dni. Na pastwisku można wypasać prosięta od 14 tygodni życia, warchlaki, loszki i lochy. Zwierzęta powinny być stopniowo przyzwyczajane do żywienia pastwiskowego, podobnie zresztą jak wszystkie inne gatunki zwierząt. Warchlaki zjadają w czasie pasienia się w ciągu dnia 9—10 kg zielonki, lochy natomiast 14—20 kg.

lakarstwo flora lakarstwo korzystny molibden wapnowanie a molibden zelazo pobieranie zelaza nawozenie organiczne k 2 flora lakarstwo k 2 wzrost nawozenia organicznego wykorzystanie nawozow organicznych nawozenie gnojowica stosowanie gnojowicy fermentacja gnojowicy k 3 flora lakarstwo k 3 silne gnojowicenie normy nawozenia gnojowica nawozenie gnojowka dawkowanie gnojowki nawozenie kompostem k 4 flora lakarstwo k 4 szczawian wapnia wapn w zyciu roslin za duzo wapnia rola wapnia wapn a srodowisko glebowe k 5 flora lakarstwo k 5 wapn miedz sod w roslinach sod dawki potasu k 6 flora lakarstwo k 6 potas w roslinach potas duze ilosci potasu potas a srodowisko glebowe nawozy fosforowe k 7 flora lakarstwo k 7 korelacja siarki wystepowanie siarki pobieranie siarki krzem w roslinach znaczaca rola krzemu k 8 flora lakarstwo k 8 sladowy glin zawartosc boru cynk i hormony zawartosc bialka zawartosc magnezu k 9 flora lakarstwo k 9 magnez dawki wapnia wapn w formie tlenku dawkowanie wapnia zawartosc wapnia k 10 flora lakarstwo k 10 dodatki stymulujace lub hamujace sporzadzanie kiszonek przemiany w procesie kiszenia wykorzystanie plonu srodki konserwujace k 11 flora lakarstwo k 11 brykietowanie pierwsza faza dosuszania suszarnia dosuszanie za pomoca powietrza dosuszanie na pokosach k 12 flora lakarstwo k 12 obnizanie zawartosci wody przedwiednieta zielonka wstepne odwadnianie zielonek sucha masa uzytkowanie kosne k 13 flora lakarstwo k 13 kleszczowate kwaterowy system wypasu droga bydla na lakach pobieranie zielonki konsumpcja zielonki k 14 flora lakarstwo k 14 wahania w pobieraniu paszy pobieranie runi instynkt stadny duze stada bydla organizacja zywienia na lace k 15 flora lakarstwo k 15 wspolzaleznosci mieszanki z odmian okres spoczynku bialko na lakach laki k 16 flora lakarstwo k 16 przeklasowanie grup zarzadzanie grupami podzial stada na grupy przeliczenie kwater ilosc kwater k 17 flora lakarstwo k 17 wysoka obsada organizacja wypasow wypas lancuchowy wypas pasowy system dawkowania k 18 flora lakarstwo k 18 wypas dawkowany przenosne ogrodzenia zbyt wczesny wypas problem uzytkowania racjonalna gospodarka na lace k 19 flora lakarstwo k 19 stopien zakazenia nicienie czynniki destruktywne choroby zwierzat stosowanie ogrodzen elektrycznych k 20 flora lakarstwo k 20 pastwiska dla swin usuwanie odchodow wypas koni rozwiazania techniczne z zimy na laki k 21 flora lakarstwo k 21 byczki 6 miesieczne wrazliwosc na smak pastwiska dla cielat i bydla pastwiska specjalne nowoczesna gospodarka na lakach k 22 flora lakarstwo k 22 repelenty zapobieganie inwazjom pasozytow larwy gzow gzowate wpleszczyca owiec k 23 flora lakarstwo k 23 mustykowate intensywnosc jajeczkowania motylica watrobowa glista konska nicienie i choroby przewodu pokarmowego k 24 flora lakarstwo k 24 nicienie wywolujace telazjoze oczu larwy nicienie plucne przezuwaczy wilgotnosc gleby podzial laki