Wypas dawkowany

Żywienie bardziej wyrównane pod względem ilości i jakości pobieranej paszy można uzyskać przez zastosowanie wypasu dawkowanego. Polega on na wydzielaniu codziennie lub kilka razy dziennie takiej powierzchni pastwiska, z której ruń w wyznaczonym czasie zostanie przez zwierzęta całkowicie pobrana. Dawkowanie przeprowadza się zwykle za pomocą przenośnego ogrodzenia elektrycznego, chociaż palikowanie można również zaliczyć do wypasu dawkowanego. Charakter pastwiska dawkowanego ma także klasyczne pastwisko kwaterowe, podzielone stałymi ogrodzeniami na większą liczbę małych kwater, na których zwierzęta przebywają około jednego dnia. Wypas dawkowany można również stosować na pastwisku – nie podzielonym na klasyczne kwatery, posługując się wyłącznie przenośnym ogrodzeniem elektrycznym. W takim, wypadku podstawowymi jednostkami pastwiska będą powierzchnie mniejsze, przeznaczone do spasania w ciągu np. jednego dnia. Jednakże granice tych jednostek powinny być zaznaczone w terenie trwałymi znakami, aby we wszystkich kolejnych rotacjach można było ustawiać płoty, zawsze w tych samych miejscach. Powierzchnię działek do wypasu dawkowanego można obliczyć w podobny sposób, jak powierzchnię kwater. Na ogół nie zaleca się wydzielania mniejszych powierzchni niż na l do Va dnia użytkowania, zwłaszcza przy wypasie większych stad. Zbyt duże stłoczenie bydła na małej powierzchni powoduje zaniepokojenie zwierząt, wynikające z ograniczenia swobody ruchu.

Przenośne ogrodzenia

Przy stosowaniu przenośnych ogrodzeń, działających pod napięciem prądu, wystarcza zwykle jeden przewód elektryczny, umieszczony na wysokości 70—90 cm, w zależności od wieku bydła. Lekkie słupki drewniane lub metalowe, zaopatrzone w izolatory do zawieszania przewodu, powinny mieć ostrza i „stopki”, ułatwiające wbijanie ich w ziemię przez naciskanie nogą. Rozstawa słupków może wynosić od 15 do 20 m, w terenie falistym powinna być jednak mniejsza, aby przewód elektryczny znajdował się zawsze na tej samej wysokości od ziemi. Urządzając pastwiska kwaterowe należy pamiętać o drogach dopedowych i bramach. Przy wypasie większych stad (ok. 100 sztuk) szerokość dróg i bram powinna wynosić co najmniej 6. m. Jest to konieczne również ze względu na zapewnienie wygodnego transportu oraz przejazdu maszyn i narzędzi. Bramy mogą być wykonane z żerdzi, rur metalowych, łańcuchów lub innych dostępnych materiałów. Bardzo ważną sprawą jest zaopatrzenie pasącego się bydła w wodę zdatną do picia. Do tego celu można wykorzystać rzeki, strumyki, jeziora, stawy lub inne zbiorniki wody czystej pod względem chemicznym i bakteriologicznym. W razie braku takich naturalnych zbiorników na terenie pastwiska trzeba budować studnie, dostarczać wodę rurociągiem albo dowozić ją beczkowozem.

Zbyt wczesny wypas

Zbyt wczesny wypas młodej runi osłabia rośliny i może odbić się ujemnie na dalszym plonowaniu pastwiska. Aby temu zapobiec, należy ruń na kwaterach wcześnie spasionych chronić w następnych rotacjach przed zbyt niskim przygryzaniem, stosować dłuższe okresy spoczynku lub — w razie potrzeby — silniej nawozić azotem oraz unikać spasania tych kwater jako ostatnich późną jesienią. Poza tym co roku powinno się rozpoczynać spasanie od innych kwater. Bardzo ważną sprawą w związku z rozpoczęciem wypasów jest przejście z żywienia zimowego na letnie żywienie pastwiskowe. Wiadomo, że gwałtowna zmiana paszy, szczególnie u przeżuwaczy, może spowodować zaburzenia przewodu pokarmowego, spadek produkcji, a nawet dłuższe choroby. Dlatego w pierwszym dniu pobyt zwierząt na pastwisku nie powinien trwać dłużej niż l—1,5 godziny. Następnie z dnia na dzień przedłuża się czas wypasu aż do określonej normy (np. do 8—9 godzin dziennie), zmniejszając jednocześnie dawki paszy zimowej, zwłaszcza wysoko-białkowej paszy treściwej. Okres przejściowy powinien trwać około tygodnia, a według niektórych autorów co najmniej 12 dni. Po upływie tego czasu młoda początkowo ruń osiąga stan dojrzałości pastwiskowej i jednocześnie zwierzęta są już przygotowane do pobierania większej ilości zielonki.

Problem użytkowania

Z organizacją użytkowania łączy się problem, jak długo w ciągu doby powinno bydło przebywać na pastwisku. Zalecany dawniej wypas całodobowy ma niewątpliwie wiele dodatnich stron z punktu widzenia żywienia i zdrowia zwierząt, które w takich warunkach mogą pobierać paszę w najbardziej dogodnym czasie i najadać się zawsze do syta. Nie bez znaczenia jest również i to, że ciągłe przebywanie na świeżym powietrzu znakomicie wzmacnia odporność zwierząt na gwałtowne zmiany pogody oraz na choroby. Za tym systemem wypowiada się Caputa na podstawie badań prowadzonych nad opasem młodych wołów na pastwiskach górskich. Autor ten podkreśla znaczenie nawożenia organicznego w postaci odchodów, bez konieczności stosowania specjalnych i kosztownych urządzeń. Na ogół jednak sądzi się, że bydło powinno przebywać na pastwisku tylko do czasu nasycenia się. Jako główne wady wypasu całodobowego podaje się: duże straty paszy ze względu na znaczne wygniatanie i zanieczyszczanie runi, nierównomierny rozdział odchodów na pastwisku, mniejszą produkcję obornika w gospodarstwie oraz kłopotliwe warunki dojenia.

Racjonalna gospodarka na łące

W racjonalnej gospodarce na łąkach ważny jest również termin zakończenia wypasu w jesieni. Na ogół uważa się, że należy unikać spasania runi późną jesienią, tuż przed nastaniem mrozów, gdyż może się to odbić ujemnie na plonowaniu pastwiska w roku następnym. Roślinność powinna mieć dostateczny czas przed zimą (od 2 do 3 tygodni) na regenerację pędów i odnowienie materiałów zapasowych, niezbędnych do przetrwania zimy i wczesnego odrostu na wiosnę. Jednak pozostawienie na zimę runi o wysokości ponad 10—12 cm stanowi znaczną stratę wysokowartościowej paszy, grozi wyprzeniem roślin pod śniegiem i stwarza gorsze warunki świetlne oraz powietrzne dla wiosennego rozpoczęcia wegetacji. Zatem na niektórych kwaterach pod koniec sezonu pastwiskowego, np. w ostatnich dniach października lub nawet w początkach listopada, gdy przyrost masy roślinnej jest już bardzo mały, zachodzi nieraz konieczność spasania runi stosunkowo niskiej, którą w normalnych warunkach określilibyśmy jako jeszcze nieprzydatną do spasania. Kwatery spasione późną jesienią powinny podlegać w następnym roku podobnej ochronie jak te, od których rozpoczęto wiosenny wypas. Najlepiej jednak, celem wzmocnienia osłabionej runi, przeznaczyć ją w przyszłym roku do skoszenia.

lakarstwo flora lakarstwo korzystny molibden wapnowanie a molibden zelazo pobieranie zelaza nawozenie organiczne k 2 flora lakarstwo k 2 wzrost nawozenia organicznego wykorzystanie nawozow organicznych nawozenie gnojowica stosowanie gnojowicy fermentacja gnojowicy k 3 flora lakarstwo k 3 silne gnojowicenie normy nawozenia gnojowica nawozenie gnojowka dawkowanie gnojowki nawozenie kompostem k 4 flora lakarstwo k 4 szczawian wapnia wapn w zyciu roslin za duzo wapnia rola wapnia wapn a srodowisko glebowe k 5 flora lakarstwo k 5 wapn miedz sod w roslinach sod dawki potasu k 6 flora lakarstwo k 6 potas w roslinach potas duze ilosci potasu potas a srodowisko glebowe nawozy fosforowe k 7 flora lakarstwo k 7 korelacja siarki wystepowanie siarki pobieranie siarki krzem w roslinach znaczaca rola krzemu k 8 flora lakarstwo k 8 sladowy glin zawartosc boru cynk i hormony zawartosc bialka zawartosc magnezu k 9 flora lakarstwo k 9 magnez dawki wapnia wapn w formie tlenku dawkowanie wapnia zawartosc wapnia k 10 flora lakarstwo k 10 dodatki stymulujace lub hamujace sporzadzanie kiszonek przemiany w procesie kiszenia wykorzystanie plonu srodki konserwujace k 11 flora lakarstwo k 11 brykietowanie pierwsza faza dosuszania suszarnia dosuszanie za pomoca powietrza dosuszanie na pokosach k 12 flora lakarstwo k 12 obnizanie zawartosci wody przedwiednieta zielonka wstepne odwadnianie zielonek sucha masa uzytkowanie kosne k 13 flora lakarstwo k 13 kleszczowate kwaterowy system wypasu droga bydla na lakach pobieranie zielonki konsumpcja zielonki k 14 flora lakarstwo k 14 wahania w pobieraniu paszy pobieranie runi instynkt stadny duze stada bydla organizacja zywienia na lace k 15 flora lakarstwo k 15 wspolzaleznosci mieszanki z odmian okres spoczynku bialko na lakach laki k 16 flora lakarstwo k 16 przeklasowanie grup zarzadzanie grupami podzial stada na grupy przeliczenie kwater ilosc kwater k 17 flora lakarstwo k 17 wysoka obsada organizacja wypasow wypas lancuchowy wypas pasowy system dawkowania k 18 flora lakarstwo k 18 wypas dawkowany przenosne ogrodzenia zbyt wczesny wypas problem uzytkowania racjonalna gospodarka na lace k 19 flora lakarstwo k 19 stopien zakazenia nicienie czynniki destruktywne choroby zwierzat stosowanie ogrodzen elektrycznych k 20 flora lakarstwo k 20 pastwiska dla swin usuwanie odchodow wypas koni rozwiazania techniczne z zimy na laki k 21 flora lakarstwo k 21 byczki 6 miesieczne wrazliwosc na smak pastwiska dla cielat i bydla pastwiska specjalne nowoczesna gospodarka na lakach k 22 flora lakarstwo k 22 repelenty zapobieganie inwazjom pasozytow larwy gzow gzowate wpleszczyca owiec k 23 flora lakarstwo k 23 mustykowate intensywnosc jajeczkowania motylica watrobowa glista konska nicienie i choroby przewodu pokarmowego k 24 flora lakarstwo k 24 nicienie wywolujace telazjoze oczu larwy nicienie plucne przezuwaczy wilgotnosc gleby podzial laki