Wysoka obsada

Mimo, że wysoka obsada wskazuje na racjonalność i intensywność gospodarowania oraz wysoką produkcję pastwiska, to jednak niższa obsada niekoniecznie musi oznaczać, że gospodarka pastwiskowa jest nieprawidłowa, ekstensywna. Przy wyraźnym użytkowaniu kośno-pastwiskowym, co jest przecież prawidłowym kierunkiem intensyfikacji gospodarki na użytkach zielonych, obsada nie może być wygórowana. Przeważnie ustala się ją na poziomie średniej wydajności pastwiska, np. 3—4 sztuki duże na l ha. Ustalona wiosną obsada ulega niekiedy znacznym zmianom w ciągu sezonu pastwiskowego wskutek przyrostu ciężaru wypasanych zwierząt. Na ogół można przyjąć, że ciężar stada krów, zwłaszcza starszych, niewiele się zmienia. Natomiast młodzież wykazuje duże, przyrosty, przekraczające niejednokrotnie 100 kg na sztukę w sezonie pastwiskowym. Podstawą do wyznaczenia wielkości obsady jest zatem całokształt warunków siedliskowych danego pastwiska, nawożenie, zmienność plonowania w sezonie, sposób użytkowania, jakość pasącego się bydła, kierunek jego produkcji, oraz to, czy1 chce się uzyskać maksymalną produkcje od l sztuki, czy maksymalną produkcję z l ha pastwiska. Optymalną obsadę w konkretnych warunkach można zatem wyznaczyć jedynie na podstawie obserwacji i doświadczenia, zdobytych na danym pastwisku.

Organizacja wypasów

W miarę rozwoju i udoskonalania wypasu kwaterowego wprowadzano do literatury fachowej różne pojęcia wielkości, charakteryzujące poszczególne elementy gospodarki pastwiskowej, określające sposób jej prowadzenia, racjonalność oraz intensywność użytkowania itp. Określenia te są przydatne zarówno w pracach naukowych, jak i w praktyce, ułatwiają porozumienie się, są pomocne w planowaniu i urządzaniu obiektów pastwiskowych, jak również w organizacji ich użytkowania. Okres pastwiskowy (sezon pastwiskowy) obejmuje czas, liczony w dniach, od rozpoczęcia wypasu do jego zakończenia w jesieni. Długość okresu pastwiskowego zależy od wielu czynników, takich jak klimat, położenie nad poziomem morza, skład florystyczny runi, nawożenie itp. W naszym kraju na niżu okres pastwiskowy trwa od 150 do prawie 200 dni, wysoko w górach niekiedy nie jest dłuższy niż 100 dni (Karkoszka 1968). Jak podaje Caputa, produkcja dzienna na pastwisku zarówno na niżu, jak i w górach jest mniej więcej równa. Jest więc zrozumiałe, że długość okresu pastwiskowego ma znaczny wpływ na całoroczną wydajność pastwisk.

Wypas łańcuchowy

Wypas na uwięzi, zwany palikowaniem zwierząt, polega na tym, że każde zwierzę przywiązuje się do wbitego w ziemię palika za pomocą kantara oraz łańcucha lub linki długości 3—6 m. Po wyjedzeniu roślin w zasięgu łańcucha palik przestawia się na nowe miejsce, zwykle wzdłuż spasanej działki, na odległość nie większą niż długość łańcucha, tak, aby zwierzę otrzymało nową porcję runi w kształcie półksiężyca. W zależności od aktualnego plonu pastwiska oraz zapotrzebowania pokarmowego zwierząt palik przestawia się 3 do 5 razy dziennie. Aby zmniejszyć częstotliwość przestawiania palików, można stosować łańcuchy z pozwalającym regulować ich długość. Wypas na uwięzi można zaliczyć do najbardziej intensywnych sposobów użytkowania runi. Pozwala on na pełne wykorzystanie pastwiska i znaczne zwiększenie obsady, umożliwiając jednocześnie indywidualne normowanie żywienia zwierząt według wydajności i aktualnych potrzeb pokarmowych każdej sztuki. Aby uniknąć chaotycznego wypasu i umożliwić prowadzenie racjonalnej gospodarki z uwagi na wymagania runi, a w szczególności na konieczność zachowania odpowiednich okresów jej spoczynku, należałoby i przy tej metodzie użytkowania (podobnie jak i przy wypasie dawkowanym) podzielić pastwisko na małe parcele o takiej powierzchni, aby roślinność na każdej z nich mogła być spasiona w stosunkowo krótkim czasie (2—3 dni) i następnie pozostawiona do odrostu.

Wypas pasowy

Pewną odmiana systemu dawkowanego jest tzw. wypas pasowy, który polega na stopniowym przesuwaniu drutu naelektryzowanego w ten sposób, aby krowy stały zawsze na runi wygryzionej i sięgały po paszę głowami pod drutem. Ten sposób spasania wymaga jednak stałej obsługi do ciągłego przestawiania palików z zawieszonym na nich drutem. Niezbędny jeść również szeroki front pasienia (około 1,5 m na każdą sztukę), aby wszystkie zwierzęta mogły ustawić się swobodnie w jednym szeregu pod linią drutu. Taki wypas umożliwia dobre wykorzystanie pastwiska o runi starszej, stosunkowo wysokiej. W razie konieczności użytkowania traw zbyt wysokich można je spasać po uprzednim wykoszeniu. Krowy chętnie wyjadają ruń z pokosów, byleby roślinność nie była przewiędnięta. Technika spasania powinna być dostosowana do aktualnego plonu pastwiska. Według Frąckowiaka przy plonie 6—7 t zielonej masy z l ha można prowadzić wypas kwaterowy lub dawkowany. Przy plonie od 8 do 12 t z l ha należy stosować tylko wypas dawkowany, przestawiając ogrodzenie kilkakrotnie w ciągu dnia — tym częściej, im wyższy jest plon. Natomiast przy plonie powyżej 12 t zielonej masy z l ha najlepsze wyniki daje wypas pasowy, z sukcesywnym podkaszaniem i skarmianiem świeżej zielonki pod drutem elektrycznym.

System dawkowania

Poprawnie prowadzony system wypasu dawkowanego odznacza się dużymi zaletami. Przede wszystkim wskutek skrócenia spasania runi i przedłużenia okresu jej spoczynku poprawiają się znacznie warunki od-rostu roślin, co w sposób istotny wpływa na wzrost plonów. Poza tym zwierzęta, stale korzystając z paszy świeżej, nie wygniecionej i nie zabrudzonej odchodami, mają zapewnione równomierne żywienie pod względem ilości i jakości pobieranych dawek. Stwierdzono, że dawkowanie, zmniejszając przydział paszy, obniża wprawdzie indywidualne pobieranie jej-przez pasące się zwierzęta, jednak jednocześnie powoduje znaczny wzrost wykorzystania pastwiska. W rezultacie dobrze zorganizowany, intensywny wypas dawkowany poprawia wydajność pastwiska z jednostki powierzchni. Jednak wzrost produkcji mleka lub mięsa z hektara pastwiska przy wypasie dawkowanym, w porównaniu do kwaterowego, wynika często z możliwości stosowania większej obsady, a nie ze wzrostu wydajności indywidualnej od poszczególnych sztuk. Niekiedy na pastwisku dawkowanym obserwowano, obok wzrostu wydajności z l ha, nawet spadek przeciętnej produkcji od krowy. Dotyczy to głównie krów o najwyższej mleczności, które — jako bardziej wymagające — muszą niejednokrotnie zbyt długo czekać na przestawienie ogrodzenia. Takie sztuki należałoby dokarmiać w oborze.

lakarstwo flora lakarstwo korzystny molibden wapnowanie a molibden zelazo pobieranie zelaza nawozenie organiczne k 2 flora lakarstwo k 2 wzrost nawozenia organicznego wykorzystanie nawozow organicznych nawozenie gnojowica stosowanie gnojowicy fermentacja gnojowicy k 3 flora lakarstwo k 3 silne gnojowicenie normy nawozenia gnojowica nawozenie gnojowka dawkowanie gnojowki nawozenie kompostem k 4 flora lakarstwo k 4 szczawian wapnia wapn w zyciu roslin za duzo wapnia rola wapnia wapn a srodowisko glebowe k 5 flora lakarstwo k 5 wapn miedz sod w roslinach sod dawki potasu k 6 flora lakarstwo k 6 potas w roslinach potas duze ilosci potasu potas a srodowisko glebowe nawozy fosforowe k 7 flora lakarstwo k 7 korelacja siarki wystepowanie siarki pobieranie siarki krzem w roslinach znaczaca rola krzemu k 8 flora lakarstwo k 8 sladowy glin zawartosc boru cynk i hormony zawartosc bialka zawartosc magnezu k 9 flora lakarstwo k 9 magnez dawki wapnia wapn w formie tlenku dawkowanie wapnia zawartosc wapnia k 10 flora lakarstwo k 10 dodatki stymulujace lub hamujace sporzadzanie kiszonek przemiany w procesie kiszenia wykorzystanie plonu srodki konserwujace k 11 flora lakarstwo k 11 brykietowanie pierwsza faza dosuszania suszarnia dosuszanie za pomoca powietrza dosuszanie na pokosach k 12 flora lakarstwo k 12 obnizanie zawartosci wody przedwiednieta zielonka wstepne odwadnianie zielonek sucha masa uzytkowanie kosne k 13 flora lakarstwo k 13 kleszczowate kwaterowy system wypasu droga bydla na lakach pobieranie zielonki konsumpcja zielonki k 14 flora lakarstwo k 14 wahania w pobieraniu paszy pobieranie runi instynkt stadny duze stada bydla organizacja zywienia na lace k 15 flora lakarstwo k 15 wspolzaleznosci mieszanki z odmian okres spoczynku bialko na lakach laki k 16 flora lakarstwo k 16 przeklasowanie grup zarzadzanie grupami podzial stada na grupy przeliczenie kwater ilosc kwater k 17 flora lakarstwo k 17 wysoka obsada organizacja wypasow wypas lancuchowy wypas pasowy system dawkowania k 18 flora lakarstwo k 18 wypas dawkowany przenosne ogrodzenia zbyt wczesny wypas problem uzytkowania racjonalna gospodarka na lace k 19 flora lakarstwo k 19 stopien zakazenia nicienie czynniki destruktywne choroby zwierzat stosowanie ogrodzen elektrycznych k 20 flora lakarstwo k 20 pastwiska dla swin usuwanie odchodow wypas koni rozwiazania techniczne z zimy na laki k 21 flora lakarstwo k 21 byczki 6 miesieczne wrazliwosc na smak pastwiska dla cielat i bydla pastwiska specjalne nowoczesna gospodarka na lakach k 22 flora lakarstwo k 22 repelenty zapobieganie inwazjom pasozytow larwy gzow gzowate wpleszczyca owiec k 23 flora lakarstwo k 23 mustykowate intensywnosc jajeczkowania motylica watrobowa glista konska nicienie i choroby przewodu pokarmowego k 24 flora lakarstwo k 24 nicienie wywolujace telazjoze oczu larwy nicienie plucne przezuwaczy wilgotnosc gleby podzial laki