Kleszczowate

Na terenie Polski dotychczas stwierdzono występowanie 17 gatunków kleszczy, z czego 15 należy do rodziny Izodidae, a 2 do Argasidae. Najbardziej rozpowszechnionym gatunkiem u nas w kraju jest kleszcz. pastwiskowy Ixodes ricinus, którego znaleziono na blisko 50 gatunkach ssaków i ptaków. Cały cykl rozwojowy kleszcza odbywa się w ciągu 5 — 9 miesięcy. Wszystkie stadia kleszczy cechują się dużą wytrzymałością na głód. Larwy mogą pozostawać- bez pokarmu przez 570 dni, nimfy — 540 dni, a dorosłe kleszcze — 810 dni, a tym samym cykl rozwojowy kleszcza może przedłużyć się do 4 lat. Kleszcze atakują zwierzęta na pastwiskach leśnych lub porośniętych krzewami. Dojrzałe kleszcze pasożytują na bydle, owcach, koniach i psach. Natomiast larwy i nimfy występują głównie na zwierzętach małych (zające, jeże itp., a także gady). Kleszcze odgrywają istotną rolę w epizootii chorób transmisyjnych, do których należy m. in. piroplazmoza bydła,, zwana również hemoglobinurią bydła, czyli krwawym moczem. Jest to schorzenie krwi wywołane przez pierwotniaka Babesia divergens, który należy do gromady sporowców. W czerwonych krwinkach bydła pasożyty rozmnażają się przez podział. Po zniszczeniu jednej krwinki uwolnione pasożyty przenikają do nowej i cykl się powtarza. Krwawy mocz występuje po 2 — 3 dniach od stwierdzenia gorączki na tym tle. U bydła zarażonego stwierdza się silną niedokrwistość.

Kwaterowy system wypasu

W praktyce pasterskiej już dawno znane były pewne formy wypasu uregulowanego. Jeszcze i dziś w niektórych krajach, mających duże obszary trwałych użytków zielonych, stosuje się wypas strzeżony, który polega na tym, że bydło nie pasie się chaotycznie na całej powierzchni, lecz jest pilnowane przez jednego lub kilku pasterzy, dysponujących często końmi i psami. Stado utrzymywane jest w skupieniu i posuwa się w określonym kierunku, wyjadając stopniowo ruń. Po dojściu w ten sposób do końca pastwiska zwierzęta są kierowane na inne tereny lub znów w to miejsce, skąd rozpoczęto wypas. System ten, znacznie lepszy od bezplanowego, nie nadaje się jednak do intensywnej gospodarki pastwiskowej. Występują tu również, chociaż w mniejszym stopniu, objawy przepasienia oraz niedopasienia runi Może on być praktykowany jedynie na dużych obszarach użytków zielonych, położonych w znacznej odległości od zabudowań, gdzie z natury rzeczy gospodarka pastwiskowa jest bardziej ekstensywna. Nowoczesny system wypasu kwaterowego wymaga podziału powierzchni pastwiska na większą liczbę (co najmniej kilkanaście) kolejno spasanych podstawowych jednostek (kwater), z których każda powinna mieć niezależne wejście (bramę) z drogi dopędowej oraz w miarę możności dostęp do wodopoju. Na pastwiskach z dostateczną liczbą kwater można, stosując przemienne użytkowanie, zmieniać długość okresu spoczynku runi, w zależności od pory roku i aktualnego tempa przyrostu masy roślinnej, przy jednoczesnym zachowaniu stosunkowo krótkiego okresu wypasu.

Droga bydła na łąkach

Dzienna, droga wykonywana przez bydło może dochodzić do kilkunastu kilometrów, zwłaszcza przy ekstensywnych systemach wypasu i dużych odległościach od wodopojów. Przy wypasie dawkowanym trwającym 8 godzin dziennie przebyta droga dochodzi do 2 km. Konie pokonują około dwukrotnie większe odległości na pastwisku niż bydło (Rogalski 1975). Podaje się również, że rasy zwierząt odznaczają się różną zdolnością pokonywania drogi w czasie pasienia się, np. owce rasy Columbias przebywały w ciągu dnia odległość do 3 km, a rasy Ramboulliets 5,6 km. Warto tutaj wspomnieć, że w prymitywnych warunkach prowadzenia gospodarki pastwiskowej już jednodniowe jagnięta pokonują w ciągu dnia drogę długości 2,2 km. Przeżuwacze nie pozostawiają swoich odchodów w specjalnie wyróżniających się miejscach, w przeciwieństwie do koni i trzody chlewnej, zwłaszcza jeśli pasą się one na dużych obszarach. Związane jest to z pewnymi cechami atawistycznymi, gdyż za pomocą odchodów zwierzęta te zaznaczały zasięg swoich terytoriów. Większość ekstrementów pozostawiają zwierzęta w czasie odpoczynku.

Pobieranie zielonki

Pasące się zwierzęta przeznaczają część czasu na czynności nie związane w sposób bezpośredni z pobieraniem zielonki. Do takich czynności można zaliczyć odpoczywanie, wałęsanie się, przeżuwanie, bieganie itp. Udział tych czynności może być dosyć znaczny i przy niewłaściwej organizacji wypasu przekraczać nawet 50% czasu spędzonego na pastwisku. Odpoczywanie i przeżuwanie jest u bydła i owiec ściśle skorelowane. Zależność między tymi czynnościami jest dosyć wysoka i według Paina i wsp. (1974) r = 0,52. Czynności te wykonują przeżuwacze w warunkach wypasu całodobowego w godzinach nocnych. Dokarmianie zwierząt, np. słomą, może spowodować prawie dwukrotne przedłużenie się czynności przeżuwania. U źrebiąt, w przeciwieństwie do koni dorosłych, czas odpoczywania w pozycji leżącej może dochodzić do 25% czasu pobytu na pastwisku. Trzoda chlewna, u której jednorazowy okres intensywnego pobierania paszy trwa do 3 godzin, po posiłku przystępuje do wyszukiwania pędraków w darni. Jeśli dzienny wypas tego gatunku przedłuża się ponad wymieniony okres, świnie ryjąc mogą zniszczyć znaczne powierzchnie pastwisk. Rycie w ciągu całodobowego pobytu na pastwisku może dochodzić nawet do 8 godzin, przy czym czynność tę wykonują zwierzęta głównie w dzień.

Konsumpcja zielonki

Konsumpcja zielonki pastwiskowej jest także uwarunkowana dziedzicznymi właściwościami zwierząt. Krowy pochodzące ze skrzyżowania rasy polskiej czerwonej z duńską czerwoną pobierały paszę o godzinę dłużej niż krowy rasy czarno-białej nizinnej. Podobne zależności stwierdzono też u koni. Wyniki badań Ćumlivskiego mogą być również przykładem różnic w ilości zielonki pobieranej przez zwierzęta różnych ras, gdyż według tego autora merynosy askańskie zjadały o 16% więcej zielonki od stawrppolskich. O pobieraniu paszy przez zwierzęta decyduje jej dostępność, co wiąże się z techniką odrywania kęsów. Bydłu do tego celu służy język, którym zgarnia kęs do pyska. Ruń intensywniej nawożona nawozami mineralnymi, a zwłaszcza azotem, jest z reguły chętniej zjadana przez zwierzęta. Omijane są natomiast przez nie miejsca świeżo nawożone gnojowicą, czy też zanieczyszczone stałymi odchodami. Główną przyczyną omijania przez pasące się zwierzęta takich powierzchni jest nieprzyjemny zapach. Niemniej pewne dane wskazują, że nawet po jego usunięciu pasza taka nie jest chętnie zjadana.

lakarstwo flora lakarstwo korzystny molibden wapnowanie a molibden zelazo pobieranie zelaza nawozenie organiczne k 2 flora lakarstwo k 2 wzrost nawozenia organicznego wykorzystanie nawozow organicznych nawozenie gnojowica stosowanie gnojowicy fermentacja gnojowicy k 3 flora lakarstwo k 3 silne gnojowicenie normy nawozenia gnojowica nawozenie gnojowka dawkowanie gnojowki nawozenie kompostem k 4 flora lakarstwo k 4 szczawian wapnia wapn w zyciu roslin za duzo wapnia rola wapnia wapn a srodowisko glebowe k 5 flora lakarstwo k 5 wapn miedz sod w roslinach sod dawki potasu k 6 flora lakarstwo k 6 potas w roslinach potas duze ilosci potasu potas a srodowisko glebowe nawozy fosforowe k 7 flora lakarstwo k 7 korelacja siarki wystepowanie siarki pobieranie siarki krzem w roslinach znaczaca rola krzemu k 8 flora lakarstwo k 8 sladowy glin zawartosc boru cynk i hormony zawartosc bialka zawartosc magnezu k 9 flora lakarstwo k 9 magnez dawki wapnia wapn w formie tlenku dawkowanie wapnia zawartosc wapnia k 10 flora lakarstwo k 10 dodatki stymulujace lub hamujace sporzadzanie kiszonek przemiany w procesie kiszenia wykorzystanie plonu srodki konserwujace k 11 flora lakarstwo k 11 brykietowanie pierwsza faza dosuszania suszarnia dosuszanie za pomoca powietrza dosuszanie na pokosach k 12 flora lakarstwo k 12 obnizanie zawartosci wody przedwiednieta zielonka wstepne odwadnianie zielonek sucha masa uzytkowanie kosne k 13 flora lakarstwo k 13 kleszczowate kwaterowy system wypasu droga bydla na lakach pobieranie zielonki konsumpcja zielonki k 14 flora lakarstwo k 14 wahania w pobieraniu paszy pobieranie runi instynkt stadny duze stada bydla organizacja zywienia na lace k 15 flora lakarstwo k 15 wspolzaleznosci mieszanki z odmian okres spoczynku bialko na lakach laki k 16 flora lakarstwo k 16 przeklasowanie grup zarzadzanie grupami podzial stada na grupy przeliczenie kwater ilosc kwater k 17 flora lakarstwo k 17 wysoka obsada organizacja wypasow wypas lancuchowy wypas pasowy system dawkowania k 18 flora lakarstwo k 18 wypas dawkowany przenosne ogrodzenia zbyt wczesny wypas problem uzytkowania racjonalna gospodarka na lace k 19 flora lakarstwo k 19 stopien zakazenia nicienie czynniki destruktywne choroby zwierzat stosowanie ogrodzen elektrycznych k 20 flora lakarstwo k 20 pastwiska dla swin usuwanie odchodow wypas koni rozwiazania techniczne z zimy na laki k 21 flora lakarstwo k 21 byczki 6 miesieczne wrazliwosc na smak pastwiska dla cielat i bydla pastwiska specjalne nowoczesna gospodarka na lakach k 22 flora lakarstwo k 22 repelenty zapobieganie inwazjom pasozytow larwy gzow gzowate wpleszczyca owiec k 23 flora lakarstwo k 23 mustykowate intensywnosc jajeczkowania motylica watrobowa glista konska nicienie i choroby przewodu pokarmowego k 24 flora lakarstwo k 24 nicienie wywolujace telazjoze oczu larwy nicienie plucne przezuwaczy wilgotnosc gleby podzial laki